Określenie „ustawa schronowa” jest nazwą potoczną. Oficjalnie chodzi o ustawę z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej.
Ustawa weszła zasadniczo w życie 1 stycznia 2025 r., a nie 1 stycznia 2026 r. Rok 2026 jest jednak szczególnie ważny dla branży budowlanej. Od początku 2026 r. nowe wymagania zaczęły oddziaływać na kolejne procesy inwestycyjne, a 29 maja 2026 r. weszła w życie istotna nowelizacja przepisów dotyczących m.in. projektowania miejsc doraźnego schronienia i obliczania ich pojemności. Oznacza to, że każdy nowy budynek musi posiadać pełnowartościowy schron. Zakres obowiązków zależy między innymi od:
Każde zamierzenie budowlane wymaga zatem indywidualnej kwalifikacji.
Schron, ukrycie, MDS i punkt schronienia – podstawowe różniceW dyskusji publicznej pojęcia te bywają używane zamiennie, jednak w przepisach oznaczają różne kategorie obiektów.
Schron jest uznaną budowlą ochronną o konstrukcji zamkniętej i hermetycznej. Powinien posiadać urządzenia filtrowentylacyjne albo pochłaniacze regeneracyjne. Ma zapewniać najwyższy spośród wymienionych poziomów ochrony.
Ukrycie jest budowlą ochronną o konstrukcji niehermetycznej. Zapewnia ochronę przed określonymi skutkami zagrożeń, ale nie posiada pełnej szczelności charakterystycznej dla schronu.
MDS jest obiektem zbiorowej ochrony przeznaczonym do tymczasowego ukrycia ludności. Może zostać zorganizowane między innymi w odpowiednio zaprojektowanej kondygnacji podziemnej lub garażu.
MDS nie jest automatycznie schronem i nie musi spełniać wszystkich wymagań właściwych dla hermetycznej budowli ochronnej.
Punkt schronienia jest uproszczonym miejscem umożliwiającym krótkotrwałą ochronę przed skutkami określonych zagrożeń. Jest identyfikowany przez właściwe organy Państwowej Straży Pożarnej. Nie należy utożsamiać go ani ze schronem, ani z pełnowartościowym MDS. każdy garaż podziemny musi być MDS?
Nie. Przepisy nie ustanawiają prostego obowiązku przekształcenia każdego garażu podziemnego w miejsce doraźnego schronienia.
Aktualne regulacje przewidują określone przypadki, w których kondygnacje podziemne lub garaże powinny zostać zaprojektowane w sposób umożliwiający zorganizowanie MDS. Jednocześnie ustawa zawiera wyłączenia.
Obowiązek nie obejmuje między innymi:
W szczególnych przypadkach wojewoda może również wyrazić zgodę na zmniejszenie wymaganej pojemności MDS, jeżeli uzasadniają to lokalne warunki inwestycji. oblicza się pojemność miejsca doraźnego schronienia?
Po nowelizacji obowiązującej od 29 maja 2026 r. pojemność MDS określa się na podstawie konkretnych wskaźników.
Dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego przyjmuje się liczbę osób wynikającą z podzielenia łącznej powierzchni użytkowej mieszkań przez 20 m² na osobę.
Dla obiektu użyteczności publicznej stosuje się wskaźnik 15 m² powierzchni użytkowej na osobę.
W przypadku garażu podziemnego sprawdza się również wariant odpowiadający dwóm osobom na każde stanowisko postojowe, jeżeli daje on większą liczbę osób niż obliczenia oparte na powierzchni budynku.
Jednocześnie pojemność ogranicza rzeczywista dostępna przestrzeń. Przyjmuje się maksymalnie 75% powierzchni netto kondygnacji podziemnej lub garażu, liczone według wskaźnika 1,5 m² wolnej powierzchni na osobę. nej powierzchni przeznaczonej dla ludzi nie zalicza się między innymi:
W przypadku osób poruszających się na wózkach należy przewidzieć odpowiednio większą powierzchnię.
Jednym z najważniejszych parametrów projektowych jest obciążenie wyjątkowe oznaczane jako Ad.
Konstrukcja MDS powinna być zasadniczo projektowana na obciążenie nie mniejsze niż 10 kN/m². W strefie prognozowanego zagruzowania wymagane obciążenie może być większe i zależy między innymi od wysokości oraz konstrukcji budynku.
Nie można jednak przyjąć jednej uniwersalnej grubości wszystkich przegród.
Zależnie od klasy i lokalizacji MDS przepisy przewidują między innymi:
Ostateczne parametry zawsze wynikają z obliczeń konstrukcyjnych, położenia obiektu i przewidywanego oddziaływania zagruzowania. prognozowanego zagruzowania określa się co najmniej w odległości odpowiadającej jednej trzeciej wysokości budynku od jego ścian zewnętrznych.
W garażu podziemnym przestrzeń przeznaczona dla ludzi powinna znajdować się co najmniej 20 metrów od bramy garażowej. tylacja MDS a filtrowentylacja schronu
Wymagania instalacyjne dla MDS i schronu nie są takie same.
MDS powinno posiadać instalacje albo przygotowane punkty umożliwiające zapewnienie:
W określonych MDS warunki wymiany powietrza powinny umożliwiać utrzymanie zawartości tlenu na poziomie co najmniej 18% i dwutlenku węgla na poziomie nieprzekraczającym 2% przez okres nie krótszy niż 48 godzin. hronów obowiązują znacznie bardziej rozbudowane wymagania. W trybie wentylacji czystej należy zapewnić co najmniej 20 m³ powietrza na godzinę na osobę, a w trybie filtrowentylacji co najmniej 3 m³/h na osobę. W trybie filtrowentylacji w schronie powinno być utrzymywane nadciśnienie na poziomie co najmniej 50 Pa. co najmniej 3 dm³ wody na osobę na dobę jest wymagany w budowlach ochronnych zaprojektowanych na okres ochrony dłuższy niż 48 godzin. wójne przeznaczenie przestrzeni
Nowe wymagania opierają się na zasadzie dual-use, czyli podwójnego przeznaczenia.
Odpowiednio zaprojektowany garaż, magazyn, zaplecze techniczne albo przestrzeń sportowa może na co dzień pełnić zwykłą funkcję użytkową, a w sytuacji zagrożenia zostać przygotowana do ochrony ludności.
Rozwiązanie to jest od lat stosowane w Finlandii. Według danych fińskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych kraj posiada około 50,5 tys. schronów o łącznej pojemności około 4,8 mln osób. W czasie pokoju obiekty te są wykorzystywane między innymi jako parkingi, magazyny i przestrzenie sportowe, a ich przygotowanie do funkcji ochronnej powinno nastąpić w ciągu 72 godzin. owa schronu przydomowego do 35 m²
Od 7 stycznia 2026 r. wolnostojąca przydomowa budowla ochronna o powierzchni użytkowej do 35 m², przeznaczona dla użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego, może być realizowana na podstawie zgłoszenia, bez konieczności uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na budowę – pod warunkiem spełnienia wszystkich wymagań ustawowych.
Uproszczona procedura administracyjna nie oznacza jednak rezygnacji z projektu ani wymagań technicznych. rozpoczęciem projektowania należy przeanalizować w szczególności:
W przypadku konstrukcji podziemnych szczególne znaczenie mają badania geotechniczne i prawidłowe rozwiązanie hydroizolacji. Gotowy prefabrykat bez analizy warunków działki i bez kompletnego projektu branżowego nie powinien być traktowany jako wystarczające rozwiązanie.
Architektura odporna jako element odpowiedzialnego projektowaniaNowe regulacje nie oznaczają, że każdy budynek powinien stać się fortecą. Wprowadzają jednak konieczność uwzględniania bezpieczeństwa ludności już na etapie koncepcji, konstrukcji i koordynacji instalacji.
Dobrze zaprojektowane miejsce doraźnego schronienia może na co dzień pozostać funkcjonalną częścią budynku, a jednocześnie zapewnić możliwość szybkiego dostosowania w sytuacji zagrożenia.
W CubicForm traktujemy architekturę odporną jako połączenie racjonalnej konstrukcji, sprawnych instalacji i codziennej funkcjonalności. Zakres wymaganych rozwiązań powinien być każdorazowo ustalany na podstawie aktualnych przepisów oraz indywidualnych uwarunkowań inwestycji.
Dowiedz się więcej o naszej ofercie: https://cubicform.pl/oferta/projekty-domow-jednorodzinnych/
Artykuł ma charakter informacyjny. Kwalifikacja obowiązków dla konkretnej inwestycji wymaga analizy jej parametrów, dokumentacji projektowej oraz aktualnego stanu prawnego.
Stan prawny: 14 lipca 2026 r.
Nie. Nie każdy garaż podziemny musi być zaprojektowany jako miejsce doraźnego schronienia.
Obowiązek dotyczy zasadniczo kondygnacji podziemnych w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych i budynkach użyteczności publicznej oraz garaży podziemnych, jeżeli nie przewidziano w nich budowli ochronnej. Przestrzenie te należy wówczas zaprojektować i wykonać tak, aby możliwe było zorganizowanie w nich MDS.
Przepisy przewidują jednak wyłączenia. Wymagania nie stosuje się, jeżeli:
W budynku o funkcji mieszanej wymagania ocenia się odrębnie dla poszczególnych części budynku. Dla konkretnej inwestycji należy dodatkowo sprawdzić przepisy przejściowe, datę wszczęcia procesu inwestycyjnego oraz parametry projektowanego obiektu.
W budynku mieszkalnym wielorodzinnym minimalną pojemność MDS określa się na podstawie łącznej powierzchni użytkowej lokali mieszkalnych, przyjmując wskaźnik:
20 m² powierzchni użytkowej mieszkań na jedną osobę.
Przykładowo, gdy łączna powierzchnia użytkowa lokali wynosi 2 000 m², wyjściowa liczba osób wynosi 100.
Jeżeli MDS ma być organizowane w garażu podziemnym, należy dodatkowo sprawdzić liczbę odpowiadającą dwóm osobom na każde stanowisko postojowe. Do dalszych obliczeń przyjmuje się większą wartość wynikającą z powierzchni mieszkań albo liczby stanowisk.
Jednocześnie pojemność nie może być większa niż liczba osób wynikająca z podzielenia 75% powierzchni netto kondygnacji podziemnej lub garażu przez wskaźnik 1,5 m² na osobę.
Przy określaniu rzeczywistej pojemności uwzględnia się wyłącznie wolną, niezabudowaną powierzchnię w pomieszczeniach o wysokości co najmniej 2 m. Nie wlicza się między innymi wydzielonych komórek lokatorskich oraz pomieszczeń technicznych i magazynowych o ograniczonej dostępności. Przyjmuje się co najmniej 1,5 m² wolnej powierzchni na osobę oraz 2 m² na osobę poruszającą się na wózku.
Nie. Obowiązek wykonania pełnego systemu filtrowentylacji nie dotyczy automatycznie każdego miejsca doraźnego schronienia.
W MDS innym niż krótkotrwałe wolnostojące miejsce schronienia należy zapewnić instalacje albo przyłącza umożliwiające między innymi wentylację oraz utrzymanie przez co najmniej 48 godzin:
Sposób osiągnięcia tych parametrów powinien wynikać z projektu, pojemności MDS, kubatury, szczelności przegród oraz przyjętych warunków użytkowania. Przepisy nie nakazują jednak, aby każdy MDS był hermetyczny, posiadał filtropochłaniacze albo utrzymywał nadciśnienie charakterystyczne dla schronu.
Pełna filtrowentylacja jest charakterystyczna dla schronu. W schronie przepisy wymagają między innymi:
Nie należy zatem przenosić parametrów technicznych schronu bezpośrednio na każdy garaż lub pomieszczenie projektowane jako MDS.
Schron, ukrycie i MDS zapewniają różne poziomy ochrony i nie są pojęciami równoważnymi.
Schron jest obiektem budowlanym albo częścią obiektu formalnie uznaną za budowlę ochronną. Ma konstrukcję zamkniętą i hermetyczną oraz jest wyposażony w urządzenia filtrowentylacyjne lub pochłaniacze regeneracyjne. Zapewnia ochronę również w warunkach występowania skażeń powietrza.
Ukrycie również jest budowlą ochronną, ale posiada konstrukcję niehermetyczną. Chroni między innymi przed określonymi oddziaływaniami mechanicznymi, odłamkami, zagruzowaniem i innymi skutkami zagrożeń, lecz nie zapewnia szczelności właściwej dla schronu.
Miejsce doraźnego schronienia jest obiektem zbiorowej ochrony przystosowanym do tymczasowego ukrycia ludzi. Może zostać zorganizowane między innymi w garażu podziemnym, piwnicy, tunelu albo odpowiednio przygotowanym obiekcie wolnostojącym. MDS nie jest z definicji ani schronem, ani ukryciem i podlega odrębnym wymaganiom technicznym.
Istotna jest również kwalifikacja formalna. Samo nazwanie obiektu „schronem” przez inwestora lub producenta nie oznacza jeszcze, że posiada on status schronu w rozumieniu ustawy. Status budowli ochronnej, rodzaj obiektu oraz kategorię odporności ustala się w trybie określonym w przepisach o ochronie ludności i obronie cywilnej.
Nie wymaga pozwolenia na budowę, jeżeli spełnia wszystkie warunki przewidziane w Prawie budowlanym. Wymaga jednak zgłoszenia.
Uproszczona procedura obejmuje wolno stojącą przydomową budowlę ochronną, która:
Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków może oznaczać konieczność uzyskania pozwolenia na budowę.
Do zgłoszenia należy dołączyć dokumentację projektową wymaganą dla robót wskazanych w art. 29 ust. 1 pkt 1–4 Prawa budowlanego, w tym projekt zagospodarowania działki lub terenu i projekt architektoniczno-budowlany. Przed rozpoczęciem robót inwestor musi także zapewnić sporządzenie projektu technicznego. Dla takiej budowy co do zasady wymagane jest ustanowienie kierownika budowy, a po zakończeniu robót należy zawiadomić organ nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy.
Procedura zgłoszenia nie zwalnia również z konieczności zachowania zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego albo uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli jest wymagana. Zależnie od lokalizacji mogą być potrzebne także uzgodnienia wynikające z ochrony zabytków, prawa wodnego, ochrony środowiska lub innych przepisów szczególnych.
Tak. Zakup gotowego prefabrykatu nie zastępuje projektu budowlanego ani analizy warunków konkretnej działki.
W przypadku przydomowej budowli ochronnej realizowanej na zgłoszenie należy sporządzić między innymi:
Dokumentacja producenta, instrukcja montażu, deklaracje właściwości użytkowych oraz obliczenia prefabrykatu mogą stanowić materiały wyjściowe dla projektanta, ale nie zastępują projektu dostosowanego do lokalizacji inwestycji.
Projekt powinien uwzględniać w szczególności:
Prefabrykat sprzedawany handlowo jako „bunkier” lub „schron” nie uzyskuje automatycznie prawnego statusu schronu. Aby obiekt był schronem w rozumieniu ustawy, musi spełniać wymagania dla hermetycznej budowli ochronnej, posiadać odpowiednie wyposażenie i zostać formalnie uznany za budowlę ochronną ze statusem schronu.
Powyższe odpowiedzi mają charakter informacyjny. Zakres procedury i wymaganej dokumentacji należy każdorazowo ustalić dla konkretnej działki, obiektu oraz zamierzonej kategorii ochronnej.
