Wellbeing Architecture – architektura a zdrowie i dobre samopoczucie

Podstawy naukowe: neuroarchitektura i biofilia

Podstawą teoretyczną Wellbeing Architecture są badania naukowe, zwłaszcza z dziedziny neuronauk. Pozwalają one weryfikować architektoniczną intuicję i przekładać ją na zdrowie i zadowolenie użytkowników, niezależnie od skali czy funkcji projektu. Neuroarchitektura, zajmująca się badaniem układu nerwowego człowieka i procesów poznawczych, oferuje większy potencjał w projektowaniu formy budynków.

Ważnym fundamentem jest również hipoteza biofilii Edwarda Wilsona, która mówi o wrodzonej potrzebie człowieka do łączenia się z naturą. Biophilic design (biophiliczne projektowanie) to koncepcja integrująca naturę z architekturą, wspierająca nasze naturalne potrzeby.

Najważniejsze elementy architektury dobrostanu

Projektowanie przestrzeni wspierających dobrostan opiera się na kilku filarach:

Natura w sercu projektu (Biophilic Design)

• Integracja roślinności: wprowadzenie do wnętrz roślin, zielonych ścian czy ogrodów dachowych znacząco poprawia jakość powietrza, redukuje stres, zwiększa koncentrację i ogólne poczucie komfortu.
• Naturalne materiały i kształty: wykorzystanie drewna, kamienia, czy gliny oraz stosowanie organicznych form i wzorów inspirowanych naturą wprowadza harmonię i wpływa na samopoczucie.
• Dostęp do wody: elementy wodne w projektowaniu wnętrz mogą tworzyć relaksującą atmosferę i dodawać dynamiki.

Światło i kolor: wpływ na nastrój i energię

• Naturalne światło (światło dzienne): jest niezwykle ważne, ponieważ reguluje nasz rytm dobowy, poprawia nastrój, zwiększa poziom energii i redukuje zmęczenie. Pomieszczenia użytkowane rano, takie jak sypialnie i kuchnie, powinny mieć dostęp do światła porannego, aby stymulować rytm dobowy. Dobre doświetlenie dzienne (powyżej 3% średniego współczynnika światła dziennego) i dostęp do bezpośredniego światła słonecznego w głównych pomieszczeniach mieszkalnych są kluczowe.
• Odpowiednie zaciemnienie: sypialnie powinny mieć skuteczne opcje zaciemniania, aby wspierać dobry sen.
• Kontrola użytkownika: możliwość dostosowania ilości światła dziennego przez mieszkańców zwiększa zadowolenie z otoczenia.
• Kolorystyka: dobór kolorów wpływa na reakcje emocjonalne i fizjologiczne. Paleta zbliżona do naturalnego krajobrazu (zielenie, brązy, błękity) sprzyja regeneracji, podczas gdy kontrasty pobudzają. Badania pokazują, że czerwony kolor może poprawić wydajność w zadaniach wymagających koncentracji, a niebieski w zadaniach kreatywnych.

Akustyka i przestrzeń: komfort dla umysłu

• Zarządzanie hałasem: hałas jest jednym z czynników stresogennych w biurach. Odpowiednie rozwiązania, takie jak panele akustyczne, dźwiękochłonne dywany, a także osobne pomieszczenia do rozmów telefonicznych i spotkań online, są kluczowe dla komfortu pracy.
• Stymulacja dźwiękowa: umiarkowany poziom hałasu (np. 70 dB, jak w kawiarni) może poprawiać wydajność w kreatywnych zadaniach, stymulując myślenie abstrakcyjne.
• Geometria przestrzeni: aranżacja i kształt przestrzeni wpływają na samopoczucie. Obłe, zaokrąglone kształty mogą obniżać poziom stresu. Wysokość sufitu może wpływać na koncentrację (niski sufit) lub poczucie wolności i abstrakcyjne myślenie (wysoki sufit).

Ruch i aktywność: projektowanie dla zdrowego ciała (Active Design)

• Zachęcanie do aktywności fizycznej: projektowanie budynków i osiedli w duchu „active design” promuje aktywność fizyczną, np. poprzez zachęcanie do chodzenia pieszo, korzystania z rowerów, czy umieszczanie siłowni zewnętrznych. Nawet niewielki wzrost aktywności w domu (np. poprzez schody) może być korzystny dla zdrowia.
• Dostępność przestrzeni publicznych: zróżnicowane, otwarte przestrzenie publiczne (parki, tereny zielone) zachęcają do zabawy, ćwiczeń, kontemplacji i spotkań towarzyskich, wspierając wszystkie pięć sposobów na dobre samopoczucie: nawiązywanie kontaktów, bycie aktywnym, zwracanie uwagi, uczenie się i dzielenie się z innymi.

Indywidualne potrzeby i adaptacyjność

• Projektowanie dla wybranych grup: architektura dobrostanu bierze pod uwagę specyficzne potrzeby użytkowników, np. dzieci (rozwojowy układ nerwowy), seniorów, osoby z niepełnosprawnościami, kobiety w ciąży, co pomaga wyjść poza intuicyjne wyobrażenia o potrzebach.
• Adaptacyjność: projekty powinny być adaptacyjne, aby odpowiadać na zmieniające się potrzeby i preferencje użytkowników w czasie.

Wellbeing architecture w praktyce – przykłady inspirujących projektów

Świat już dostrzega potencjał Architektury Dobrostanu, czego dowodem są liczne realizacje:

1. „A Space for Being” w Mediolanie (Google, Suchi Reddy, Susan Magsamen): wystawa, która badała wpływ przestrzeni na biologię człowieka, mierząc zmienność rytmu serca i potliwość skóry w pomieszczeniach o różnej atmosferze.
2. „Urban Thinkscape” w Filadelfii: projekt instalacji i gier przestrzennych stymulujących umiejętności dzieci, stworzony we współpracy ze specjalistami od psychologii rozwoju.
3. Biuro Arup w Warszawie: strefa network zaprojektowana we współpracy ze studiem Workplace i firmą Impronta tak, aby wspierać regenerację na poziomie neurobiologicznym. Impronta i Workplace konsultują również projekty w zakresie kolorystyki i materiałów, co jest najłatwiejszym sposobem na wykorzystanie tej ekspertyzy.
4. Szpitale: współczesne szpitale, projektowane z myślą o ludziach, uwzględniają widoki na zieleń, odpowiednie światło, kolory ścian oraz strefy relaksu, co przyspiesza zdrowienie pacjentów i poprawia samopoczucie personelu. W niektórych krajach stosuje się ekrany z widokami natury i słuchawki z relaksującymi dźwiękami.
5. Sanatoria: idea sanatorium idealnie wpisuje się w koncepcję dbania o zdrowie, oferując kompleksowe rozwiązania od diagnostyki po odpoczynek i prewencję.
6. California Academy of Sciences (San Francisco): posiada zielony dach, który jest siedliskiem dla roślin oraz redukuje zużycie energii.

Podsumowanie

Projektowanie skierowane na dobrostan to nie chwilowa moda, ale bardzo istotny element nowoczesnego projektowania, który przyczynia się do rozkwitu zdrowia i dobrostanu ludzi. Inwestowanie w przestrzenie, które dbają o nasze samopoczucie przynosi wymierne korzyści, zwiększając satysfakcję, kreatywność i produktywność zarówno w biurach, jak i w życiu codziennym. 

W Cubicform dążymy do tworzenia przestrzeni, które pozytywnie wpływają na jakość życia ich użytkowników, pomagając w optymalizacji funkcjonowania na wielu poziomach. Zobacz nasze projekty.